Làm chủ ánh sáng trong Nhiếp ảnh Phong Cảnh

Ánh sáng phụ thuộc vào cách bạn tận dụng nó. Để ánh sáng phát huy hết tác dụng trong nhiếp ảnh phong cảnh, bạn cần thấu hiểu nó; Biết cách tìm kiếm, quan sát và quan trọng nhất là chọn đúng khoảnh khắc để nó thực sự tỏa sáng.

Ánh sáng

Ánh sáng là yếu tố cốt lõi trong nhiếp ảnh phong cảnh. Tuy nhiên, với ánh sáng tự nhiên ngoài trời, bạn không thể kiểm soát nó. Dù vậy, bạn hoàn toàn có thể học cách tận dụng tối đa nguồn sáng này. Điều cực kỳ quan trọng là hiểu được thời điểm trong ngày và trong năm ảnh hưởng thế nào đến ánh sáng ngoài trời. Vị trí biểu kiến của Mặt trời và Mặt Trăng luôn di chuyển, và vị trí của chúng trên bầu trời sẽ làm thay đổi cường độ, góc chiếu cũng như màu sắc của ánh sáng trong khung cảnh.

Ví dụ, khi mặt trời ở vị trí cao, ánh sáng mạnh nhất và có thể khiến hình ảnh trở nên quá gắt với độ tương phản quá cao. Nhưng khi mặt trời ở vị trí thấp, ánh sáng phải đi qua một lớp khí quyển dày hơn. Các hạt vật chất trên đường đi của ánh sáng đóng vai trò như một bộ lọc, loại bỏ bớt sắc xanh lam khỏi quang phổ và làm dịu cường độ ánh sáng. Kết quả là màu sắc trở nên ấm áp và rực rỡ hơn; Đó là lý do tại sao chúng ta thường nghe đến thuật ngữ “Giờ Vàng” (Golden Hour) để mô tả khoảng thời gian đầu và cuối ngày. Ánh sáng tuyệt đẹp của Giờ Vàng khiến nó trở thành thời điểm lý tưởng cho nhiếp ảnh phong cảnh.

Hướng sáng: Từ phía bên, từ phía sau và từ phía trước

Vị trí của Mặt Trời ảnh hưởng đến cách các bóng đổ xuất hiện. Khi lia máy ảnh theo chiều ngang qua một góc ảnh, bạn sẽ nhận thấy ba hướng sáng cơ bản sau:

Ánh sáng ngược (Backlight): Khi chủ thể được chiếu sáng từ phía sau.

Ánh sáng bên (Sidelight): Tạo ra sự cân bằng hơn cho các vùng sáng và bóng đổ.

Ánh sáng thuận (Frontlight): Khi chủ thể được chiếu sáng trực diện từ phía trước.

Thế mạnh của ánh sáng bên (Sidelight)

Ánh sáng bên thường là hướng sáng dễ chụp nhất, và sự phân bổ bóng đổ hài hòa của nó giúp địa hình trông có chiều sâu và nổi khối hơn trong ảnh. Đến đây, có thể bạn đang nghĩ: “Được rồi, chỉ cần áp dụng công thức này; Mặt Trời ở vị trí thấp và nằm lệch sang một bên; Đơn giản”. Khoan đã! Việc làm chủ ánh sáng trong Nhiếp ảnh phong cảnh không chỉ đơn thuần là chụp mọi thứ dưới ánh sáng bên vào Giờ Vàng.

Sức mạnh của ánh sáng ngược (Backlight)

Ánh sáng ngược và ánh sáng thuận cũng có thể tạo ra những bức ảnh tuyệt đẹp nếu được sử dụng đúng tình huống. Ví dụ, ánh sáng ngược cho phép bạn tạo ra hiệu ứng tia sao từ ống kính – những điểm sáng lấp lánh đầy ấn tượng trong khung hình – thường kết hợp với các hình bóng thú vị và những chiếc bóng dài tạo thành các đường dẫn thị giác tuyệt đẹp.

Ánh sáng ngược cũng giúp bạn chụp được những tia nắng. Nó có thể làm nổi bật các chi tiết có độ xuyên thấu như cánh hoa, đồng thời chiếu sáng đầy ấn tượng các hạt bụi hoặc màn sương lơ lửng trong không khí. Tuy nhiên việc làm chủ ánh sáng ngược không hề đơn giản và đòi hỏi nhiều kĩ thuật hơn. Lí do khi chụp trong điều kiện ánh sáng ngược, máy ảnh không thể ghi đủ thông tin dynamic range như mắt người; và một lí do khác đó là khi chụp ảnh ngược sáng, các chi tiết không mong muốn như flare hay halo sẽ xuất hiện nhiều hơn.

Các trường hợp sử dụng ánh sáng xuôi (Frontlight)

Những điều trên đưa chúng ta đến lựa chọn cuối cùng: Ánh sáng xuôi. Ánh sáng xuôi làm giảm thiểu bóng đổ, vì vậy đây là hướng sáng mà các nhiếp ảnh gia thường ít khi chọn dùng. Tuy nhiên, nó vẫn có những khoảnh khắc phát huy hiệu quả tuyệt vời!

Ví dụ, nếu muốn chụp trọn vẹn hình vòng cung của cầu vồng, ánh sáng xuôi chính là lựa chọn lý tưởng. Tâm của cầu vồng luôn nằm ở vị trí đối diện trực tiếp với mặt trời, nghĩa là mọi vật thể gần tâm vòng cung sẽ được chiếu sáng từ phía trước.

Một trường hợp khác mà ánh sáng xuôi tỏ ra hữu ích là khi những đám mây rải rác che khuất một phần cảnh vật hoặc sườn núi che khuất một phần ánh sáng ; lúc này, bạn có thể bắt gặp những chi tiết được ánh sáng chiếu rọi nổi bật lên một cách mạnh mẽ và đầy kịch tính.

Điều kiện khí quyển điều chỉnh ánh sáng

Vị trí của Mặt Trời đóng vai trò cực kỳ quan trọng, nhưng các điều kiện khí quyển có thể thay đổi hoàn toàn cục diện. Mây, sương mù và các hiện tượng tự nhiên (mưa, tuyết…) đều tác động đến ánh sáng giống như các thiết bị điều chỉnh sáng trong studio; chúng thậm chí có khả năng biến những địa điểm vốn thiếu điều kiện ánh sáng trở nên đẹp mắt và ăn ảnh một cách bất ngờ.

Hãy thử tận dụng lớp màn tán xạ mỏng của khí quyển – chẳng hạn như rìa của một đám mây đang trôi qua – vì nó có thể làm giảm bớt cường độ gay gắt của ánh nắng, giúp khung cảnh trở nên đẹp mắt.

Ánh sáng mềm

Những đám mây dày đặc sẽ khiến ánh sáng trở nên phẳng (thiếu độ tương phản). Lúc này những đám mây đóng vai trò như một chiếc softbox cỡ lớn. Ánh sáng phẳng có thể trông khá tẻ nhạt trong nhiều tình huống, nhưng cũng có thể mang lại những cơ hội đặc biệt. Nếu quan sát thấy các mảng khối hoặc kết cấu trên lớp mây dày, có thể ở đó đang có những khoảng hở, và bạn có thể may mắn bắt gặp cảnh tia nắng xuyên qua những khe hở ấy.

Ánh sáng rất mềm cũng rất tuyệt vời để làm nổi bật những khu vực có màu sắc phong phú, bởi màu sắc sẽ không bị mất đi do độ tương phản quá cao.

Ánh sáng phản xạ

Các đám mây cũng có khả năng phản xạ và tán xạ ánh sáng. Các đám mây ở tầng cao là những đám mây dễ rực lên sắc màu nhất. Hiện tượng này xảy ra khi ánh sáng mặt trời có đường truyền thông thoáng (khoảng 150 km) để chiếu rọi vào mặt dưới của lớp mây vào lúc bình minh hoặc hoàng hôn. Bầu trời có sắc đỏ rực rỡ nhất thường xuất hiện trong những điều kiện như vậy.

Ngooài ra, ánh sáng Mặt Trời gián tiếp bị phản xạ hoặc tán xạ bởi khí quyển sau khi Mặt Trời lặn hoặc trước khi mọc làm những đỉnh núi cao được chiếu sáng (Alpenglow).

Bố cục và Ánh sáng

Còn một yếu tố then chốt nữa liên quan đến ánh sáng, đó là cách bạn đưa nó vào bố cục khung hình. Chỉ có ánh sáng đẹp thôi là chưa đủ; việc bạn đưa bao nhiêu ánh sáng vào khung hình và vị trí ánh sáng chiếu tới cũng quan trọng không kém.

Theo nguyên lý thị giác, mắt người thường bị thu hút bởi ánh sáng và tương phản cao. Vì vậy, hãy chú ý xem những phần nào trong khung hình đang được chiếu sáng. Nếu ánh sáng hướng mắt người xem vào phần kém thú vị nhất của khung cảnh, bạn có thể cần chờ đợi một khoảnh khắc đẹp hơn, hoặc thay đổi bố cục, di chuyển vị trí, hay thậm chí chuyển sang sử dụng hướng sáng khác.

Lời kết

Dù bạn làm gì, điều quan trọng là phải kết hợp hài hòa giữa ánh sáng, bầu không khí và bố cục. Những bí quyết này là nền tảng thiết yếu để làm chủ việc sử dụng ánh sáng trong Nhiếp ảnh phong cảnh.

Quan trọng hơn cả, hãy nhớ rằng ánh sáng tự nhiên rất chóng tàn và thường khó đoán trước. Yếu tố may mắn đóng vai trò lớn khi chụp ảnh ngoài trời, nhưng cơ hội thành công của bạn sẽ cao hơn nếu bạn thực sự am hiểu về ánh sáng, luôn sẵn sàng di chuyển để tìm góc chụp mới và giữ cho tư duy luôn mới mẻ.